industriële ecologie

Bedrijventerreinen verduurzamen tot een industrieel ecosysteem

Het Gelders Energie Akkoord (GEA) heeft de doelstelling om alle bedrijventerreinen in 2040 energieneutraal te laten zijn.  Onlangs presenteerden studenten van de vakgroep Industrial Ecology van de TU Delft en de Universiteit van Leiden de eerste onderzoeksresultaten van de inventarisatie naar de verduurzamingspotentie van de Gelderse bedrijventerreinen volgens de principes van industriële ecologie.

Het team Strategisch Omgevingsmanagement van Liandon is het onderzoek met de studenten gestart in opdracht van de afdeling Strategie van Alliander, een van de mede initiatiefnemers van het GEA. Zij hebben de studenten gedurende het hele onderzoek begeleid. Industriële ecologie is een jonge wetenschappelijke tak in Nederland die zich richt op het verbinden van economische ontwikkeling met de belangen van het milieu en de samenleving.

Vormgeven van de circulaire economie

Het streven is een groep van samenwerkende bedrijven in te richten als een natuurlijk ecosysteem. Dat is bedrijven onderling te verbinden aan de hand van symbioses, dus zonder afval, zonder uitputting van de aarde en een prettige en volhoudbare werk- en leefomgeving. Ofwel, de circulaire economie vormgeven.

Een bekend voorbeeld is Kalundborg in Denemarken. Daar hebben bedrijven door het uitwisselen van afvalstromen, gezamenlijke waterzuivering en gedeelde energievoorziening, tientallen miljoenen kunnen besparen sinds de implementatie van hun Industrial Ecology strategie begin jaren 70. Heel verschillende activiteiten als visproductie, farmaceutische bedrijven, productie van bouwmaterialen en de stedelijke bebouwing zijn aan elkaar gekoppeld en gebruiken op die manier grondstoffen en energie op een efficiënte en effectieve manier. In Nederland is Heineken met haar brouwerij in Zoeterwoude een aansprekend voorbeeld van een dergelijk industrieel ecosysteem in wording, waarbij ook aandacht is voor een betere leefomgeving en het versterken van biodiversiteit. Dat zich vertaalt in een prettigere werkomgeving. Meer weten? Lees hier.

De onderzoeksresultaten

De studenten voerden hun analyse uit vanuit de invalshoeken economie, milieu en samenleving. Zij kregen de onderliggende vraag mee: Welke maatschappelijke vacature ontstaat er om de ambities te bewerkstelligen? Met de genoemde voorbeelden in het achterhoofd zijn de studenten aan de slag gegaan met zeven bedrijventerreinen verspreid over Gelderland. Het onderzoek heeft geleid tot een advies dat bestaat uit de volgende punten waarin alle drie genoemde invalshoeken zijn geïntegreerd:

  1. Het organiseren van collectieven rondom thema’s en/of met bedrijven uit dezelfde sector of met dezelfde materiaalstromen. Laaghangend fruit daarbij bleken collectieve afvalverwerking, kennisdeling en het delen van faciliteiten.
  2. Het delen van kennis, waarbij koplopers als voorbeeld ingezet worden en waarvoor lunchsessies en informatieavonden georganiseerd worden. Met daarbij extra hulp voor de kleine bedrijven die (te) weinig capaciteit noch de middelen hebben om te verduurzamen. Het is zaak om snel duidelijk te maken welke kostenbesparingen er mogelijk zijn in het uitwisselen van materialen, kennis en energie.
  3. Het ontwikkelen van een lange termijn visie waarbij in de inrichting van bedrijventerreinen wordt gestuurd op bedrijven die elkaar aanvullen, juist uit dezelfde sector of die dezelfde materiaal input hebben. Daarbij wordt gezocht naar een balans tussen industrie en kantoorpanden en gebruik te maken van lokale energieopwekking en/of afvalverwerking voor de circulariteit. Deze langetermijnvisie zou met draagvlak vanuit de gemeente en de bedrijven ontwikkeld moeten worden.
  4. Tot slot nog het hoog over advies om een systeemverandering te bewerkstelligen: verduurzaam de hele keten door circulariteit in te brengen. Werk daarbij samen met universiteiten en hogescholen voor nieuwe ideeën en tot slot zet in op het creëren van bewustwording.
    De maatschappelijke vacature die bij deze adviezen ontstaat, is de rol van een facilitator. Deze rol is van cruciaal belang om de ambities mogelijk te maken. De gepresenteerde resultaten zijn positief ontvangen. Momenteel wordt binnen het GEA gekeken hoe hier een vervolg aan gegeven kan worden. Een volgende logische stap zou kunnen zijn deze eerste verkenning uit te breiden naar alle bedrijventerreinen binnen Gelderland.

Vragen naar aanleiding van dit artikel? Neem dan contact op Josha van der Beek, team Strategisch Omgevingsmanagement van Liandon.